Opatrunki biologiczne – larwoterapia

Larwy muchy plujki mogą budzić obrzydzenie, jednak do leczenia ran wykorzystywane są już od bardzo dawna.
W niepamięć popadły, kiedy zaczęto powszechnie stosować antybiotyki i chirurgiczne oczyszczanie ran. Wróciły do łask dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, kiedy amerykańscy uczeni ponownie docenili niezwykłe możliwości tych żarłocznych stworzeń, a zwłaszcza ich niepowstrzymany apetyt na bakterie. Larwy muchy plujki żywią się martwą tkanką i szkodliwymi drobnoustrojami znajdującymi się na ranach i tym samym przyczyniają się do ich gojenia.

Larwy oczyszczają ranę w sposób precyzyjny, bardziej precyzyjny niż jakikolwiek chirurg.

Larwoterapia trwa zazwyczaj dwa, trzy dni, ale mamy przypadki, gdzie trwała pięć, sześć, a u rekordzisty – osiem dni. Można ją powtarzać wielokrotnie – w zależności od tego, jak goi się rana.
W AZ MED Centrum Leczenia Bólu i Ran tą metodą wyleczyliśmy rany u wielu pacjentów.

 

Jak wygląda opatrunek
z larwami

Sterylne kultury larw wyhodowane w standardach medycznych – opakowywane są w powłoki z siatki i stosowane bezpośrednio na ranę pacjenta. Precyzyjnie dobrany splot siatki zapobiega niekontrolowanemu wyjściu larw. Pacjent nie ma styczności wzrokowej ani czuciowej z larwami.

Larwoterapia jest bezbolesna

W niektórych przypadkach konieczne jest położenie larw bezpośrednio na ranę, bez użycia siatki. Aby uniknąć podrażnienia – skórę wokół rany zabezpiecza się maścią cynkową, dzięki czemu larwy nie wychodzą poza jej obręb.

Opatrunek zakłada specjalista leczenia ran

Opatrunek umieszcza się w łożysku rany na 24-72 godziny. W tym czasie rana jest oczyszczana z martwicy, niszczone są mikroorganizmy i rozpoczyna się proces regeneracji. W przypadku ran z dużą ilością martwicy, aplikacja opatrunków musi być powtórzona. Terapię należy kontynuować do czasu całkowitego oczyszczenia rany. Proces ten można wspomagać oczyszczaniem chirurgicznym. Należy również pamiętać, że materiał biologiczny w opatrunku musi być żywy. Należy więc w trakcie terapii zadbać, żeby opatrunek nie został zalany płynami ustrojowymi (larwy się uduszą z braku tlenu), nie uległ zgnieceniu ani nie był poddany wysokiej temperaturze. W tych przypadkach należy uwzględnić ryzyko nieskuteczności terapii i konieczności jej powtórzenia. Badania skuteczności terapii larwalnej wskazują, że średni czas wyleczenia rany niegojącej się w 50% nie przekracza czterech tygodni. W przypadku tradycyjnych metod chirurgicznych może on wynosić ok. 30 tygodni i z reguły nie kończy się nigdy zagojeniem rany.

Więcej o opatrunkach

Aby rozpoczął się proces gojenia, spełnione muszą być 4 warunki popularnie nazywane TIME

T – rana musi być całkowicie oczyszczona z martwych tkanek (T – Tissue),
I – nie może być infekcji w ranie (I – infection),
M – musi być utrzymany odpowiedni poziom wilgotności i płynów w ranie (M – moisture),
E – krawędź rany musi być zdrowa; od niej będą dzieliły się zdrowe komórki wypełniające łożysko rany (E – edge).

Aby przygotować ranę, należy jednocześnie spełnić wszystkie powyższe warunki, co wymaga dużej koordynacji wielu specjalistów i czynności skutecznie warunkujących zakończenie poszczególnych procesów.

Opatrunki biologiczne i TIME

Larwy zamknięte w opatrunku oddziałują jednocześnie na wszystkie procesy procedury TIME, co czyni tę metodę bardzo skuteczną i szybką, a zarazem bardzo bezpieczną dla pacjenta.

T – Żywe organizmy oczyszczają łożysko rany z martwych tkanek w sposób mechaniczny, wspomagając proces za pomocą enzymów hydrolitycznych (głównie proteolitycznych, glikolitycznych, lipolitycznych oraz endonukleaz). Warto wspomnieć o wysokiej selektywności oczyszczania ran, gdzie enzymy „rozpuszczają” jedynie martwe tkanki, pozostawiając żywe tkanki zupełnie nieuszkodzone. Mechanizm selektywnego oczyszczania jest bardzo prosty: produkowana w najwyższym stężeniu proteaza serynowa jest blokowana przez inhibitory białkowe zawarte we krwi. Na styku tkanek martwych i żywych, gdzie pojawia się ukrwienie, aktywność enzymów zostaje zahamowana.

I – Larwy muchówki L. sericata produkują i wydzielają do łożyska rany łańcuchy peptydowe (ang. antimicrobial peptides, AMP), które w sposób skuteczny zwalczają mikroorganizmy, zarówno bakterie Gram+ (Lucifensyna, Seratycyna, MAMP), Gram- (np. dimer proliny czy kwas hydroksybenzoidowy), a także grzyby (peptyd lucimycyna). Substancje te produkowane są w zależności od występujących w ranie drobnoustrojów, a rozpoczęcie ich syntezy jest zależne od rodzaju mikroorganizmu. Dodatkowo, co można już zauważyć po pierwszej dobie od rozpoczęcia terapii, niezidentyfikowane substancje zawarte w wydzielinie muchówki skutecznie redukują stan zapalny w ranie, wpływając na hamowanie produkcji cytokin prozapalnych i ułatwianie produkcji cytokin przeciwzapalnych przez fagocyty.

M – Zawarte w opatrunku larwy za pomocą swoich wydzielin hamują produkcję przez komórki neutrofilowe nadtlenku wodoru oraz enzymu elastazy. Obie substancje odpowiedzialne są za niszczenie żywych komórek w łożysku rany, co ma niebagatelne znaczenie zwłaszcza w ranach przewlekłych. Zmienia się także środowisko rany w wyniku oddziaływania enzymów hydrolitycznych i białek przeciw mikroorganizmom, skutecznie oczyszczając tworzący się w ranie biofilm bakteryjno-grzybowy.

E – Proteazy serynowe zawarte w wydzielinach larw skutecznie wpływają na proces migracji fibroblastów pacjenta w łożysku rany, co jest kluczem do rozpoczęcia procesu gojenia. Dzięki czynnikom wzrostu komórek zawartych w wydzielinie (np. podstawowy czynnik wzrostu fibroblastów, czynnik wzrostu komórek śródbłonka), następuje szybki podział zarówno fibroblastów, keratynocytów, jak i komórek budujących naczynia włosowate. W konsekwencji w krótkim czasie łożysko rany wypełnia się komórkami ziarniny i pojawiają się naczynia włosowate, co gwarantuje szybki proces gojenia ran.

 

Zasada działania
i skuteczność

Do tej pory uważano, że głównym zadaniem larw jest mechaniczne oczyszczanie ran z martwych tkanek – wspomagane enzymami hydrolitycznymi wydzielanymi zewnętrznie w trakcie eksploracji łożyska rany. Znane było również dobroczynne działanie antybakteryjne – niszczące przede wszystkim biofilm w ranie. Zaobserwowano również stymulację procesu gojenia i regeneracji tkanek. Jednak intensywne badania naukowe w XXI wieku pozwoliły na wyróżnienie przynajmniej 70 substancji czynnych, wydzielanych przez larwę w łożysku rany, pozwalających na wielopoziomowe leczenie ran.

 

Zobacz, jak larwy muchy plujki leczą rany

Obejrzyj fragment programu TVN 36,6 –
gdzie omawiamy leczenie opatrunkami biologicznymi.

Badania literaturowe skuteczności terapii larwalnej wskazują, że średni czas wyleczenia rany niegojącej się w 50% nie przekracza czterech tygodni. W przypadku tradycyjnych metod chirurgicznych może on wynosić ok. 30 tygodni i z reguły nigdy nie kończy się zagojeniem rany.

Call Now Button